Viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ em: Triệu chứng và điều trị

Tổng quan về viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ em

Viêm màng não nhiễm khuẩn là tình trạng viêm lớp màng bao bọc não và tủy sống do vi khuẩn gây ra. Đây là một cấp cứu y khoa trong nhi khoa đòi hỏi sự chẩn đoán nhanh chóng và xử trí tích cực tại các cơ sở y tế chuyên khoa.

Căn nguyên vi khuẩn và yếu tố thuận lợi

Các vi khuẩn thường gặp gây bệnh ở trẻ em phụ thuộc vào độ tuổi:

• Trẻ sơ sinh: Thường do Streptococcus nhóm B, Escherichia coli, Listeria monocytogenes.
• Trẻ lớn hơn: Thường do Neisseria meningitidis (não mô cầu), Streptococcus pneumoniae (phế cầu), và Haemophilus influenzae týp b (Hib).

Các yếu tố thuận lợi làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm suy giảm miễn dịch, chấn thương sọ não hở, dị tật bẩm sinh hệ thần kinh trung ương hoặc sống trong môi trường đông đúc.

Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng

Biểu hiện lâm sàng ở trẻ em thường đa dạng và có thể không điển hình, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

• Triệu chứng toàn thân: Sốt cao, bỏ bú, quấy khóc liên tục, nôn mửa, li bì hoặc co giật.
• Dấu hiệu màng não: Cứng cổ, dấu hiệu Brudzinski và Kernig dương tính (thường rõ ở trẻ lớn). Đối với trẻ còn thóp mở, triệu chứng thóp phồng là dấu hiệu quan trọng.

Về cận lâm sàng, chọc dò thắt lưng lấy dịch não tủy là tiêu chuẩn vàng để xác định chẩn đoán, kết hợp với xét nghiệm máu và hình ảnh học khi cần thiết.

Nguyên tắc điều trị và phòng bệnh

Việc điều trị viêm màng não nhiễm khuẩn bao gồm sử dụng kháng sinh tĩnh mạch đặc hiệu sớm, kết hợp điều trị hỗ trợ, chống phù não và kiểm soát co giật. Bạn có thể tham khảo thêm các phác đồ chi tiết tại hướng dẫn sử dụng kháng sinh trong nhi khoa Bệnh viện Nhi Đồng 1 hoặc giáo trình nhi khoa YDS tập 4 để nắm vững kiến thức lâm sàng.

Phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay là tiêm chủng đầy đủ các loại vaccine phế cầu, não mô cầu và Hib cho trẻ theo lịch tiêm chủng mở rộng và dịch vụ.