Thuyên tắc động mạch là tình trạng cục máu đông di chuyển qua các động mạch và bị mắc kẹt. Điều này có thể ngăn cản hoặc hạn chế lưu lượng máu. Các cục máu đông thường ảnh hưởng đến cánh tay, chân hoặc bàn chân. Thuyên tắc là bất cứ điều gì cản trở lưu lượng máu. Cục máu đông còn được gọi là huyết khối.
Một cục máu đông có thể gây ra nhiều tắc mạch. Các mảnh có thể vỡ ra và mắc kẹt ở các bộ phận khác của cơ thể. Một số thuyên tắc di chuyển đến não, tim, phổi và thận.
Khi động mạch bị tắc nghẽn, nó có thể gây tổn thương mô hoặc hoại tử tại vị trí bị ảnh hưởng. Vì lý do này, thuyên tắc động mạch là một trường hợp cấp cứu y tế. Nó đòi hỏi phải điều trị ngay lập tức để ngăn ngừa thương tích vĩnh viễn.
Nguyên nhân gây ra thuyên tắc động mạch?
Có nhiều nguyên nhân có thể gây ra tắc mạch động mạch. Tổn thương động mạch do bệnh lý hoặc các vấn đề sức khỏe khác là một trong những nguyên nhân chính. Huyết áp cao cũng có thể làm tăng nguy cơ tắc mạch. Huyết áp cao làm suy yếu thành động mạch, khiến máu dễ tích tụ trong động mạch bị suy yếu và hình thành cục máu đông.
Các nguyên nhân phổ biến khác gây ra cục máu đông bao gồm:
- hút thuốc lá
- xơ cứng động mạch do cholesterol cao
- phẫu thuật ảnh hưởng đến lưu thông máu
- chấn thương động mạch
- bệnh tim
- rung nhĩ – một loại loạn nhịp nhanh và không đều
————————————————
Các bạn xem đầy đủ tại đây nhé LINK
Thuyên tắc động mạch là gì?
Thuyên tắc động mạch (arterial embolism) xảy ra khi một cục máu đông (huyết khối) hoặc các mảnh xơ vữa, mảng bám, thậm chí là khí và mỡ, di chuyển từ vị trí hình thành theo dòng máu động mạch và bị mắc kẹt tại một mạch máu nhỏ hơn. Điều này khiến các mô phía sau điểm tắc không được cung cấp oxy và chất dinh dưỡng đầy đủ, dẫn đến thiếu máu cục bộ, tổn thương mô hoặc hoại tử nếu không được can thiệp kịp thời.
Triệu chứng nhận biết thuyên tắc động mạch
Biểu hiện lâm sàng của thuyên tắc động mạch phụ thuộc vào vị trí mạch máu bị tắc và mức độ thiếu máu của cơ quan đích. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột bao gồm:
- Đau nhói đột ngột: Vùng cơ thể bị ảnh hưởng (thường là tay hoặc chân) xuất hiện cơn đau dữ dội, tăng dần.
- Lạnh và nhợt nhạt: Chi bị tắc mạch có nhiệt độ thấp hơn hẳn so với bên lành và da chuyển sang màu tái nhợt hoặc xanh tím.
- Mất mạch: Không bắt được mạch máu ở phía hạ lưu của vị trí tắc nghẽn.
- Tê bì và yếu cơ: Người bệnh có cảm giác châm chích, kiến bò, tê cứng hoặc mất khả năng vận động tạm thời vùng chi bị ảnh hưởng.
Trong trường hợp thuyên tắc xảy ra ở các cơ quan trọng yếu như não, tim, thận hay mạc treo ruột, các triệu chứng sẽ tương ứng với bệnh cảnh đột quỵ, nhồi máu cơ tim, nhồi máu thận hoặc nhồi máu mạc treo, đòi hỏi cấp cứu tối khẩn cấp.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Có nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và gây thuyên tắc động mạch, trong đó phổ biến gồm:
- Bệnh lý tim mạch: Rung nhĩ và các bệnh lý van tim tạo điều kiện cho máu ứ đọng và hình thành huyết khối trong buồng tim, sau đó bong ra và theo dòng máu đi khắp cơ thể.
- Xơ vữa động mạch: Thành mạch tích tụ mảng bám cholesterol làm hẹp lòng mạch và gây tổn thương nội mạc, dễ tạo cục máu đông.
- Huyết áp cao: Gây áp lực lớn và làm tổn thương, suy yếu thành động mạch theo thời gian.
- Lối sống và yếu tố khác: Hút thuốc lá, chấn thương thành mạch trực tiếp, hoặc các biến chứng sau phẫu thuật ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn.
Nguyên tắc xử trí và phòng ngừa
Vì thuyên tắc động mạch là một cấp cứu ngoại khoa và nội khoa, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất có chuyên khoa mạch máu. Việc điều trị có thể bao gồm sử dụng thuốc làm tan cục máu đông, thuốc chống đông, hoặc các thủ thuật can thiệp ngoại khoa như phẫu thuật lấy huyết khối để khôi phục dòng chảy lưu thông. Để phòng ngừa, việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, từ bỏ thuốc lá và tuân thủ điều trị các bệnh lý tim mạch đóng vai trò quyết định.