Định vị , chức năng , cấu trúc amidan
Chẩn đoán điều trị amidan
Các bạn tải tài liệu tại đây nhé DOWNLOAD
Tổng quan về giải phẫu và chức năng Amidan, VA
Amidan và VA (Vegetations adénoïdes) là các tổ chức bạch huyết thuộc vòng Waldeyer nằm tại cửa ngõ đường tiêu hóa và hô hấp. Chúng đóng vai trò là tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài như vi khuẩn và virus.
Cấu trúc giải phẫu amidan khẩu cái
Amidan khẩu cái là hai khối mô lympho nằm ở hai bên thành họng miệng. Bề mặt của chúng có các hẻm (crypts) sâu, là nơi dễ tích tụ vi khuẩn và mảnh vụn thức ăn, tạo điều kiện cho quá trình viêm nhiễm tái phát.
Cấu trúc và vị trí của VA
VA nằm ở vòm họng (nasi-pharynx), phía sau khoang mũi và ở đỉnh của vòm họng. Khác với amidan khẩu cái, VA không có các hẻm sâu rõ rệt và thường phát triển mạnh ở trẻ nhỏ, sau đó teo dần khi trưởng thành.
Chẩn đoán lâm sàng viêm amidan và VA
Chẩn đoán viêm amidan và VA dựa vào các triệu chứng lâm sàng và thăm khám thực thể:
- Viêm amidan cấp: Người bệnh thường sốt cao, đau họng khi nuốt, amidan sưng đỏ, có thể xuất hiện các chấm mủ hoặc giả mạc trắng trên bề mặt.
- Viêm VA (cấp và mạn): Triệu chứng nổi bật ở trẻ em là nghẹt mũi, chảy mũi nhầy, thở khò khè, ngủ ngáy, nghe kém do tắc vòi nhĩ (viêm tai giữa kèm theo).
- Thể mạn tính: Amidan quá phát hoặc xơ teo, viêm họng tái phát nhiều lần trong năm, hơi thở hôi, hạch góc hàm sưng đau nhẹ.
Nguyên tắc điều trị viêm amidan và VA
Phác đồ điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân (do virus hay vi khuẩn), mức độ nặng và tần suất tái phát của bệnh:
- Điều trị nội khoa: Sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt, kháng viêm, súc họng sát khuẩn. Kháng sinh chỉ được chỉ định khi có bằng chứng nhiễm trùng vi khuẩn (đặc biệt là liên cầu khuẩn nhóm A beta tan huyết để phòng biến chứng thấp tim).
- Điều trị ngoại khoa (Phẫu thuật cắt amidan hoặc nạo VA): Được cân nhắc khi có các chỉ định rõ ràng như viêm mạn tính tái phát nhiều lần (trên 5-6 lần/năm), gây biến chứng tắc nghẽn đường thở (ngưng thở khi ngủ), áp xe quanh amidan hoặc nghi ngờ ác tính.
Để nắm rõ hơn các phác đồ chi tiết, bạn đọc có thể tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành tại mục Bài giảng tai mũi họng thực hành để phục vụ quá trình học tập và nghiên cứu lâm sàng.