MỤC TIÊU
1. Định nghĩa
2. Chuyển hóa bilirubin
3. Nguyên nhân vàng da
4. Tiếp cận trẻ vàng da
5. Chẩn đoán
6. Điều trị
7. Biến chứng 8. Phòng ngừa
Các bạn tải tài liệu tại đây nhé DOWNLOAD
Tổng quan về vàng da tăng bilirubin gián tiếp
Vàng da là hiện tượng tăng bilirubin trong máu, làm cho da và củng mạc mắt có màu vàng. Trong đó, vàng da tăng bilirubin gián tiếp (tự do) là dạng thường gặp ở trẻ sơ sinh do sự bất trưởng thành của gan trong quá trình chuyển hóa hoặc do các nguyên nhân tán huyết.
Chuyển hóa bilirubin trong cơ thể
Bilirubin là sản phẩm thoái giáng của hồng cầu già cỗi. Quá trình chuyển hóa bilirubin trải qua các giai đoạn chính sau đây:
- Sản xuất: Hemoglobin từ hồng cầu vỡ tạo thành biliverdin, sau đó khử thành bilirubin gián tiếp.
- Vận chuyển: Bilirubin gián tiếp kết hợp với Albumin trong máu để vận chuyển đến gan.
- Liên hợp: Tại tế bào gan, dưới tác dụng của enzyme Glucuronyl Transferase, bilirubin gián tiếp được chuyển thành bilirubin trực tiếp (tan trong nước).
- Bài tiết: Bilirubin trực tiếp theo mật xuống ruột, chuyển hóa thành urobilinogen và đào thải qua phân, nước tiểu.
Nguyên nhân gây tăng bilirubin gián tiếp
Tình trạng tăng bilirubin gián tiếp chủ yếu xuất phát từ các cơ chế bệnh sinh sau:
- Tăng sản xuất bilirubin: Do bất tương hợp nhóm máu mẹ con (ABO, Rh), các bệnh lý màng hồng cầu, thiếu enzyme G6PD hoặc do xuất huyết nội sọ, bướu huyết thanh lớn.
- Giảm khả năng liên hợp bilirubin tại gan: Thường gặp ở trẻ sinh non, hội chứng Gilbert, hội chứng Crigler-Najjar hoặc do sữa mẹ gây vàng da.
Tiếp cận chẩn đoán và điều trị
Việc tiếp cận trẻ bị vàng da tăng bilirubin gián tiếp đòi hỏi bác sĩ lâm sàng phải đánh giá kỹ thời điểm xuất hiện vàng da, tốc độ tăng bilirubin qua da hoặc huyết thanh, kết hợp thăm khám toàn diện để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý nguy hiểm.
Các phương pháp điều trị phổ biến bao gồm chiếu đèn điều trị vàng da sơ sinh và thay máu trong các trường hợp nặng nhằm ngăn ngừa tổn thương thần kinh do nhiễm độc bilirubin não.
Để hiểu sâu hơn về chuyên đề này, bạn đọc có thể tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành tại Bài giảng Nhi Khoa Tập 2 hoặc ôn tập kiến thức qua Tài liệu CK1 Nhi Khoa Cần Thơ PDF – Bộ ôn thi đầy đủ mới nhất.