Não úng thủy là gì?
Não úng thủy là tình trạng xảy ra khi dịch tích tụ trong hộp sọ và gây phù não. Tên bệnh này có nghĩa là “nước trên não”.
Dịch não tủy (DNT) thường di chuyển trong các khoang của não, còn được gọi là não thất. Nhưng trong bệnh não úng thủy, dịch dư thừa khiến não thất giãn ra, gây áp lực lên các phần khác của não. Tổn thương não có thể xảy ra do sự tích tụ dịch này. Điều này có thể dẫn đến chậm phát triển, cả thể chất và trí tuệ. Bệnh đòi hỏi phải điều trị kịp thời để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.
Não úng thủy chủ yếu xảy ra ở trẻ em và người lớn trên 60 tuổi, nhưng người trẻ tuổi cũng có thể mắc bệnh này. Viện Bệnh lý Thần kinh và Đột quỵ Quốc gia (The National Institute of Neurological Disorders and Stroke) ước tính rằng cứ 1.000 trẻ sơ sinh thì có 1 đến 2 trẻ bị não úng thủy.
Các triệu chứng có thể xảy ra của bệnh não úng thủy
Não úng thủy có thể gây tổn thương não vĩnh viễn, vì vậy điều quan trọng là phải nhận biết các triệu chứng của bệnh và đi khám kịp thời. Bệnh phổ biến nhất ở trẻ em nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi.
Trẻ nhũ nhi
Dấu hiệu sớm của bệnh não úng thủy ở trẻ nhũ nhi bao gồm:
- thóp phồng, là phần mềm nhô lên trên bề mặt hộp sọ
- kích thước vòng đầu tăng nhanh
- mắt nhìn xuống
- co giật
————————————————
Các bạn xem đầy đủ tại đây nhé LINK
Bệnh não úng thủy là gì?
Bệnh não úng thủy là hiện tượng tích tụ dịch não tủy (DNT) bên trong các khoang của não (được gọi là não thất). Bình thường, dịch não tủy lưu thông liên tục và được hấp thụ vào máu. Tuy nhiên, khi quá trình lưu thông hoặc hấp thụ bị tắc nghẽn, lượng dịch dư thừa sẽ làm giãn các não thất, tạo áp lực lớn lên các tổ chức não xung quanh.
Tình trạng này nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến tổn thương cấu trúc não, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.
Nguyên nhân gây ra bệnh não úng thủy
Sự mất cân bằng giữa lượng dịch não tủy sản xuất ra và lượng dịch được hấp thụ vào máu là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Các yếu tố thúc đẩy tình trạng này bao gồm:
- Tắc nghẽn dòng chảy dịch não tủy: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường do hẹp cống não, khối u não, u nang hoặc xuất huyết não làm cản trở đường đi của dịch.
- Giảm khả năng hấp thụ dịch: Thường liên quan đến tình trạng viêm màng não hoặc xuất huyết khoang dưới nhện.
- Sản xuất quá nhiều dịch: Ít gặp hơn, đôi khi do u đám rối mạch mạc.
Triệu chứng nhận biết theo độ tuổi
Biểu hiện lâm sàng của bệnh rất đa dạng, tùy thuộc vào độ tuổi của người bệnh và thời gian tiến triển của áp lực nội sọ.
Triệu chứng ở trẻ nhũ nhi
Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi thường có hộp sọ chưa khép kín nên các triệu chứng rất đặc trưng:
- Kích thước vòng đầu tăng trưởng nhanh bất thường, đầu to hơn tỷ lệ cơ thể.
- Thóp phồng, căng cứng hoặc nhô lên rõ rệt ở đỉnh đầu.
- Mắt có xu hướng nhìn xuống dưới (dấu hiệu mặt trời lặn).
- Trẻ hay quấy khóc, bứt rứt, bú kém, ngủ li bì và có thể bị co giật.
Triệu chứng ở trẻ lớn và người lớn
Khi hộp sọ đã cứng và các khớp sọ đã liền lại, áp lực nội sọ tăng cao sẽ gây ra các biểu hiện:
- Đau đầu dữ dội, thường xuất hiện vào buổi sáng.
- Buồn nôn và nôn mửa không rõ nguyên nhân.
- Mờ mắt, nhìn đôi hoặc suy giảm thị lực.
- Rối loạn thăng bằng, khó đi lại, giảm trí nhớ hoặc thay đổi tính cách.
Phương pháp điều trị bệnh não úng thủy
Điều trị não úng thủy thường đòi hỏi sự can thiệp ngoại khoa nhằm làm giảm áp lực lên não bằng cách chuyển hướng dòng chảy dịch não tủy. Các phương pháp chính bao gồm:
- Phẫu thuật đặt ống thông (Shunt): Bác sĩ sẽ phẫu thuật đặt một hệ thống ống thông dẻo để dẫn lưu dịch não tủy từ não thất thừa đến một bộ phận khác trong cơ thể (thường là ổ bụng) để dịch được hấp thụ tự nhiên.
- Phẫu thuật nội soi phá sàn não thất thứ ba (ETV): Tạo một lỗ nhỏ ở sàn não thất để dịch não tủy thoát ra ngoài vị trí bị tắc nghẽn, giúp tránh việc phải đặt vật liệu nhân tạo trong cơ thể.
Việc chẩn đoán sớm bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như siêu âm thóp (ở trẻ sơ sinh), chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI) não là chìa khóa để xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả.