Amoniac là một chất thải độc hại do vi khuẩn trong ruột tạo ra trong quá trình tiêu hóa protein. Trong những trường hợp bình thường, amoniac được xử lý ở gan, nơi nó được biến thành một chất hóa học ít độc hơn gọi là urê và được loại bỏ qua nước tiểu.
Khi một người không thể xử lý amoniac, nó có thể tích tụ trong máu. Nồng độ amoniac cao (tăng amoniac huyết) có thể dẫn đến các triệu chứng bao gồm đau đầu, nôn mửa, hôn mê và trong một số trường hợp, thậm chí tử vong.
Nồng độ amoniac cao thường được gây ra bởi bệnh gan. Vấn đề cũng có thể do suy thận và một số rối loạn di truyền gây ra.
Bài viết này thảo luận về các triệu chứng và cách điều trị nồng độ amoniac cao.
Nồng độ amoniac
Nếu nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe nghi ngờ một người có thể mắc chứng rối loạn khiến amoniac tích tụ, họ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ amoniac.
Kết quả xét nghiệm thường được tính bằng microgam trên decilit (mcg/dL) hoặc micromol trên lít (mcmol/L). Nếu kết quả của bạn nằm ngoài phạm vi bình thường, điều đó có thể không nhất thiết có nghĩa là có tình trạng sức khỏe tiềm ẩn.
Phạm vi cho các giá trị phòng thí nghiệm có thể thay đổi một chút theo phương pháp thử nghiệm mà phòng thí nghiệm sử dụng. Một số phòng thí nghiệm cũng có thể sử dụng các phép đo khác nhau. Điều quan trọng là nói chuyện với nhà cung cấp của bạn để hiểu ý nghĩa của kết quả cụ thể của bạn.
————————————————
Các bạn xem đầy đủ tại đây nhé LINK
Amoniac máu cao là gì và cơ chế chuyển hóa
Amoniac (NH3) là sản phẩm phụ sinh ra từ quá trình phân hủy protein bởi vi khuẩn đường ruột và quá trình chuyển hóa tế bào. Bình thường, gan đóng vai trò như một nhà máy lọc, chuyển hóa amoniac thành urê thông qua chu trình urê, sau đó được thận đào thải qua nước tiểu. Khi chức năng gan hoặc thận suy giảm, hoặc xuất hiện các rối loạn chuyển hóa bẩm sinh, amoniac không được xử lý kịp thời sẽ tích tụ trong tuần hoàn máu, gây độc cho hệ thần kinh trung ương.
Các nguyên nhân chính dẫn đến xét nghiệm amoniac cao
Tình trạng tăng amoniac huyết có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý và yếu tố khác nhau, trong đó phổ biến nhất bao gồm:
- Bệnh lý về gan: Xơ gan, viêm gan cấp hoặc mãn tính nặng, suy gan cấp là những nguyên nhân hàng đầu khiến gan mất khả năng chuyển hóa amoniac.
- Suy thận: Khi thận bị suy giảm chức năng, khả năng đào thải các chất chuyển hóa qua nước tiểu kém đi, góp phần làm gia tăng nồng độ các chất độc hại trong máu.
- Rối loạn chu trình urê di truyền: Các khiếm khuyết enzyme bẩm sinh khiến cơ thể trẻ sơ sinh hoặc người trưởng thành không thể tổng hợp urê từ amoniac.
- Xuất huyết tiêu hóa: Máu trong đường tiêu hóa bị vi khuẩn phân hủy thành lượng lớn amoniac, hấp thu ngược lại vào máu vượt quá khả năng xử lý của gan.
- Sử dụng một số loại thuốc: Một số thuốc lợi tiểu hoặc thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương có thể làm thay đổi nồng độ amoniac.
Triệu chứng nhận biết khi nồng độ amoniac tăng cao
Tùy thuộc vào mức độ tăng amoniac trong máu và tốc độ tiến triển, người bệnh có thể gặp các biểu hiện từ nhẹ đến đe dọa tính mạng:
- Đau đầu dữ dội, chóng mặt, mệt mỏi bất thường.
- Buồn nôn, nôn mửa liên tục.
- Thay đổi tâm trạng, lẫn lộn, suy giảm trí nhớ ngắn hạn.
- Rối loạn vận động, run rẩy các chi.
- Trong các trường hợp nặng (như bệnh não gan), bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái lú lẫn nặng, hôn mê sâu và nguy hiểm đến tính mạng.
Cần làm gì khi có kết quả xét nghiệm amoniac cao?
Kết quả xét nghiệm amoniac nằm ngoài khoảng tham chiếu cần được đánh giá toàn diện bởi bác sĩ chuyên khoa. Phạm vi giá trị bình thường có thể khác nhau tùy thuộc vào kỹ thuật và thiết bị của từng phòng xét nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không nên tự chẩn đoán mà cần kết hợp với các xét nghiệm đánh giá chức năng gan, siêu âm ổ bụng và thăm khám lâm sàng để tìm ra chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp.