MÔ TẢ
Người khám đã dạng cánh tay của bệnh nhân về phía nó có thể thực hiện, và sau đó bệnh nhân được yêu cầu duy trì dạng trước khi từ từ hạ cánh tay để nghỉ. Nghiệm pháp dương tính xảy ra nếu bệnh nhân không thể thực hiện hoặc duy trì cử động chậm và cánh tay chỉ ‘rơi’ sang một bên.
NGUYÊN NHÂN
• Rách dây chằng khớp vai – thể đặc biệt cơ trên gai
• Tổn thương thần kinh
CƠ CHẾ
Dạng cánh tay được thực hiện với việc sử dụng các cơ trên gai và cơ delta. Các cơ delta là chủ yếu chịu trách nhiệm cho sự chuyển động sau khoảng 15 °, trong khi cơ trên gai chịu trách nhiệm chuyển động 15 ° đầu tiên. Do đó, nếu dây chằng khớp vai hiện tại và cơ trên gai hoặc là trực tiếp bị hư hỏng hoặc va chạm gián tiếp, khả năng của cánh tay để duy trì tư thế dạng bị suy yếu và cánh tay sẽ rơi.
Ý NGHĨA
Có nhiều nghiên cứu hạn chế về giá trị của các nghiệm pháp trên xương cánh tay giảm trong việc phát hiện rách dây chằng khớp vai. Một nghiên cứu nhỏ cho thấy độ nhạy chỉ 10% nhưng độ đặc hiệu rất cao 98%. Công thức tính tỷ lệ khả năng tích cực là lớn hơn 10. Nếu xét nghiệm là dương tính, nó có thể đề cập là một rách hiện tại.
Cách Thực Hiện Nghiệm Pháp Cánh Tay Rơi Chi Tiết
Để thực hiện nghiệm pháp cánh tay rơi chính xác, người khám cần tuân thủ đúng các bước kỹ thuật lâm sàng cơ bản. Bệnh nhân có thể ở tư thế đứng hoặc ngồi thoải mái.
- Bước 1: Người khám tiến hành chủ động dạng cánh tay của bệnh nhân ra xa thân mình cho đến góc tối đa có thể thực hiện được (hoặc đến góc khoảng 90 độ đến 120 độ).
- Bước 2: Yêu cầu bệnh nhân tự duy trì tư thế dạng cánh tay này mà không có sự hỗ trợ từ người khám.
- Bước 3: Hướng dẫn bệnh nhân từ từ hạ cánh tay xuống vị trí nghỉ một cách có kiểm soát.
Nghiệm pháp được đánh giá là dương tính nếu bệnh nhân không thể duy trì được tư thế dạng tay, hoặc không thể hạ tay xuống từ từ mà cánh tay bị ‘rơi’ đột ngột xuống thân mình, kèm theo cảm giác đau đớn hoặc yếu cơ rõ rệt.
Cơ Chế Giải Phẫu Và Sinh Lý Bệnh
Động tác dạng cánh tay là sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều nhóm cơ khác nhau tại vùng đai vai, chủ yếu là cơ delta và cơ trên gai (một phần quan trọng của nhóm cơ chớp xoay).
- Cơ trên gai: Chịu trách nhiệm chính trong việc khởi đầu khoảng 15 độ đầu tiên của động tác dạng cánh tay.
- Cơ delta: Đảm nhận chức năng thực hiện và duy trì chuyển động dạng tiếp theo sau khi đã qua mốc 15 độ ban đầu.
Do đó, khi hệ thống gân cơ chớp xoay – đặc biệt là gân cơ trên gai – bị rách đứt hoặc tổn thương do chấn thương hay hội chứng va chạm dưới mỏm cùng vai, khả năng giữ vững khớp vai ở tư thế dạng bị mất đi. Khi người bệnh cố gắng hạ tay xuống, trọng lực cộng với sự suy yếu của cơ sẽ khiến cánh tay rơi xuống không kiểm soát.
Ý Nghĩa Lâm Sàng Và Giá Trị Chẩn Đoán
Trong thăm khám ngoại khoa cơ xương khớp, các nghiệm pháp lâm sàng đóng vai trò định hướng chẩn đoán ban đầu rất quan trọng trước khi chỉ định các cận lâm sàng chuyên sâu như chụp cộng hưởng từ (MRI).
Nghiệm pháp cánh tay rơi tuy có độ nhạy dao động tùy thuộc vào mức độ tổn thương, nhưng lại có độ đặc hiệu rất cao đối với tình trạng rách gân cơ trên gai hoặc đứt các thành phần của chớp xoay. Một kết quả dương tính là căn cứ hỗ trợ mạnh mẽ cho chẩn đoán tổn thương cấu trúc gân vùng vai, giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị hoặc hướng dẫn người bệnh tiếp cận các tài liệu chuyên khảo như ngoại khoa cơ sở YDS để nâng cao kiến thức y học.