- Mô tả:
Bệnh nhân nằm sấp, đầu gối gấp 90 độ, tiến hành ép mạnh vào gót chân từ trên xuống dưới, ép xương chày xuống xương đùi. Sau đó người thực hiện tiến hành xoay trong xương chày vào trong hoặc ra ngoài.
Nếu đau tại khớp gối, nghiệm pháp dương tính.
2. Nguyên nhân:
Chấn thương sụn chêm
3. Cơ chế:
Áp lực lớn từ xương chày lên xương đùi sẽ nhằm vào khe khớp tại vị trí gây tổn thương sụn chêm. Nếu có tổn thương trực tiếp có thể gây nên đau.
4. Ý nghĩa:
Một vài nghiên cứu không đồng nhất đã được hoàn thành. Kết quả tổng hợp của hệ thống 7 nghiên cứu cho thấy độ nhạy của nghiệm pháp là 60,7% và độ đặc hiệu là 70,2% với một tỉ lệ không đồng đều 3.4. Làm nghiệm pháp Apley không phải là nghiệm pháp chẩn đoán có ích của chấn thương sụn chêm. Nhưng những phát hiện đã được nảy sinh trong kết quả của một nghiên cứu gộp. Ngoài ra, nhiều người khám cũng không thực hiện được nghiệm pháp xoay của Apley do có thể đau dữ dội nếu có chấn thương.
Tổng quan về nghiệm pháp Apley
Nghiệm pháp Apley (hay Apley test) là một nghiệm pháp thăm khám lâm sàng thường được áp dụng nhằm phát hiện các tổn thương bên trong khớp gối, đặc biệt là tổn thương sụn chêm (meniscus). Khác với một số nghiệm pháp khác, nghiệm pháp này kết hợp cả lực ép dọc trục và lực xoay để tạo áp lực trực tiếp lên sụn chêm giữa và sụn chêm ngoài.
Giải phẫu học liên quan đến sụn chêm
Sụn chêm là hai cấu trúc sụn xơ hình chữ C nằm giữa mâm chày và lồi cầu đùi, đóng vai trò hấp thu lực shock, phân phối áp lực và tăng độ vững cho khớp gối. Khi sụn chêm bị rách do chấn thương thể thao hoặc thoái hóa, bệnh nhân thường có triệu chứng đau khi khớp gối chịu tải kết hợp với xoay vặn.
Kỹ thuật thực hiện nghiệm pháp Apley
Quy trình thực hiện nghiệm pháp Apley gồm hai thì chính: thì ép (compression test) và thì kéo (distraction test). Người khám cần nắm vững các bước sau:
- Tư thế bệnh nhân: Bệnh nhân nằm sấp trên bàn khám, cẳng chân vuông góc với đùi (gối gấp 90 độ).
- Thì ép (Nghiệm pháp ép Apley): Người khám dùng hai tay ấn mạnh từ gót chân của bệnh nhân theo hướng thẳng đứng từ trên xuống dưới, đẩy xương chày áp sát vào xương đùi. Trong khi duy trì lực ép này, người khám tiến hành xoay cẳng chân bệnh nhân lần lượt xoay trong và xoay ngoài.
- Thì kéo (Nghiệm pháp kéo Apley): Để phân biệt nguyên nhân đau do tổn thương sụn chêm (tổn thương sụn khớp) hay do dây chằng (tổn thương bao khớp, dây chằng bên), người khám kéo cẳng chân bệnh nhân lên trên đồng thời xoay cẳng chân.
Đánh giá kết quả nghiệm pháp Apley
Việc diễn giải kết quả nghiệm pháp được thực hiện dựa trên cảm giác đau và tiếng kêu lạ tại khớp gối:
- Nghiệm pháp Apley dương tính: Khi thực hiện thì ép, nếu bệnh nhân xuất hiện cơn đau nhói tại khe khớp (trong hoặc ngoài) hoặc có tiếng lạo xạo, kết quả được coi là dương tính, gợi ý tổn thương sụn chêm tương ứng. Nếu đau giảm hoặc xuất hiện ở thì kéo, nguyên nhân thường do tổn thương dây chằng hoặc bao khớp.
Ý nghĩa lâm sàng và hạn chế
Mặc dù là nghiệm pháp kinh điển trong thăm khám ngoại khoa cơ xương khớp, độ nhạy và độ đặc hiệu của nghiệm pháp Apley còn nhiều bàn cãi trong các y văn. Một số tổng hợp nghiên cứu cho thấy độ nhạy dao động khoảng 60% và độ đặc hiệu khoảng 70%. Do đó, nghiệm pháp này thường được sử dụng kết hợp cùng các nghiệm pháp khác như nghiệm pháp McMurray và chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.
Tham khảo thêm kiến thức chuyên ngành tại mục TRẮC NGHIỆM NỘI & NGOẠI CƠ SỞ YDS để củng cố kiến thức lâm sàng.