Các bạn tải tài liệu tại đây nhé DOWNLOAD
Giải phẫu phôi thai học và cơ chế hình thành bệnh
Trong thời kỳ phát triển phôi thai, tuyến giáp bắt đầu hình thành từ sàn họng nguyên thủy và di chuyển xuống phía dưới cổ qua một ống gọi là ống giáp lưỡi (ductus thyroglossus). Thông thường, ống này sẽ xơ hóa và tiêu biến hoàn toàn vào tuần thứ 8 đến tuần thứ 10 của thai kỳ. Nếu quá trình này không diễn ra trọn vẹn, các tế bào biểu mô còn sót lại sẽ tiết dịch và phát triển thành u nang hoặc tạo thành đường dò thông thương ra vùng da trước cổ hoặc gốc lưỡi. Hiểu rõ lộ trình giải phẫu này giúp bác sĩ định hướng chính xác đường đi của tổn thương trong quá trình can thiệp.
Triệu chứng lâm sàng và các phương pháp cận lâm sàng
Về mặt triệu chứng lâm sàng, người bệnh thường phát hiện một khối u vùng cổ trước tuyến giáp, nằm dọc đường đi của ống giáp lưỡi, thường ở sát hoặc ngay trên xương móng. Đặc điểm kinh điển của khối u này là ranh giới rõ, mật độ căng, không dính da nhưng dính sâu và đặc biệt là di động theo nhịp nuốt và nhịp lè lưỡi (vì có liên quan giải phẫu trực tiếp với xương móng và gốc lưỡi). Trong trường hợp bội nhiễm, bệnh nhân có thể xuất hiện các dấu hiệu viêm cấp tính như sưng, nóng, đỏ, đau, hoặc tự vỡ mủ tạo thành lỗ dò bẩm sinh rỉ dịch dai dẳng.
Để chẩn đoán xác định và đánh giá mức độ lan rộng của tổn thương, các bác sĩ thường chỉ định:
- Siêu âm vùng cổ: Là phương pháp đầu tay, giúp xác định tính chất nang (dịch thuần thái hay có hồi âm do nhiễm trùng), vị trí tương quan với xương móng và quan trọng hơn là đánh giá sự hiện diện và vị trí bình thường của tuyến giáp.
- Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết về mối liên quan giữa u nang/đường dò với các cơ vùng cổ và xương móng, hỗ trợ đắc lực cho phẫu thuật viên lập kế hoạch mổ.
- Xét nghiệm tế bào học (chọc hút kim nhỏ – FNA): Được cân nhắc khi nghi ngờ các tổn thương ác tính hóa từ di tích biểu mô (tuy rất hiếm gặp ở trẻ em).
Nguyên tắc điều trị ngoại khoa: Phẫu thuật Sistrunk
Điều trị nội khoa bằng kháng sinh chỉ mang tính chất tạm thời khi có bội nhiễm viêm cấp. Phương pháp điều trị triệt để và tiêu chuẩn vàng hiện nay là phẫu thuật cắt bỏ u nang và đường dò. Trong đó, phẫu thuật Sistrunk đóng vai trò quyết định nhằm giảm thiểu tối đa tỷ lệ tái phát. Kỹ thuật này đòi hỏi phải cắt bỏ toàn bộ u nang, toàn bộ đường dò đi qua thân xương móng (thường phải cắt bỏ một phần thân xương móng) và vét sạch một phần mô cơ ở gốc lưỡi dọc theo đường đi nguyên thủy của ống giáp lưỡi.
Việc không cắt bỏ phần giữa xương móng hoặc bỏ sót các nhánh phụ của đường dò là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tái phát bệnh sau mổ. Do đó, phẫu thuật viên cần có kiến thức giải phẫu vùng cổ vững vàng. Trong quá trình học tập và nghiên cứu các bệnh lý ngoại khoa tai mũi họng hoặc chuyên khoa lẻ, bạn đọc có thể tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành liên quan như Bài giảng tai mũi họng thực hành để củng cố thêm kỹ năng thăm khám và xử trí lâm sàng.