Mỗi dây thần kinh gai sống nối với tủy sống nhờ rễ sau và rễ trước (Hình 2.61):

– Rễ sau chứa các nhánh của dây thần kinh cảm giác mang thông tin đến hệ thần kinh trung ương (CNS) – thân tế bào của các dây thần kinh cảm giác, nguồn gốc thời kì phôi thai từ các tế bào mào thần kinh, tập trung ở hạch gai ở phần xa của rễ sau, thường là lỗ gian đốt sống.

– Rễ trước chứa các sợi thần kinh, mang thông tin đi ra từ hệ thần kinh trung ương – thân tế bào của các tế bào thần kinh vận động chủ yếu nằm ở vùng trước tủy sống.

Bên trong, rễ trước và rễ sau chia thành các nhánh rễ, bám vào tủy sống.

Một thành phần tủy là vùng tủy sống cho ra rễ trước và rễ sau, sẽ hình thành nên một cặp của dây thần kinh gai sống. Bên ngoài, rễ sau và rễ trước mỗi bên hợp lại thành một dây thần kinh gai sống.

Mỗi dây thần kinh gai sống chia ra, ngay khi chúng ra khỏi lỗ gian đốt sống, thành hai nhánh chính: một nhánh nhỏ phía sau và một nhánh trước lớn hơn nhiều (Hình 2.61):

– Nhánh sau chỉ chi phối cho các cơ vùng lưng và vùng da hẹp xung quanh trên lưng.

– Nhánh trước chi phối hầu hết những cơ xương khác của cơ thể, bao gồm cả thân và chi, và hầu hết các vùng da còn lại, trừ một số vùng nhất định ở đầu.

Gần điểm chia thành nhánh trước và nhánh sau, mỗi dây thần kinh gai sống sẽ cho hai đến bốn nhánh quặt ngược màng tủy nhỏ (Hình 2.59). Những dây thần kinh này vào lại lỗ gian đốt sống để chi phối cho màng cứng, dây chằng, đĩa gian đốt sống và mạch máu.

Tất cả các đám rối thân thể chủ yếu (cổ, cánh tay, lưng và cùng) được hình thành bởi nhánh trước.

Do tủy sống thì ngắn hơn nhiều so với cột sống, nên rễ của dây thần kinh gai sống trở nên dài hơn và đi chéo hơn dần dần từ cổ đến vùng cụt của ống sống (Hình 2.62).

Ở người trưởng thành, tủy sống tận cùng ở mức gần giữa đốt sống LI và LII, nhưng giới hạn này có thể thay đổi giữa TXII và đĩa gian đốt sống LII và LIII. Cuối cùng, rễ trước và rễ sau hình thành nên dây thần kinh gai sống đi ra giữa các đốt sống vùng dưới của cột sống được nối với tủy sống ở mức các đốt sống cao hơn.

Bên dưới giới hạn dưới của tủy sống, rễ sau và rễ trước của lưng, cùng và cụt đi xuống dưới để thoát ra khỏi ống sống. Cụm rễ tận cùng này là chùm đuôi ngựa.

DANH PHÁP CÁC DÂY THẦN KINH GAI SỐNG

Có gần 31 cặp dây thần kinh gai sống (Hình 2.62), đặt tên theo vị trí với đốt tủy liên quan:

– 8 dây thần kinh cổ – C1 đến C8

– 12 dây thần kinh ngưc – T1 đến T12

– 5 dây thần kinh thắt lưng – L1 đến L5

– 5 dây thần kinh cùng – S1 đến S5

– 1 dây thần kinh cụt – Co

Dây thần kinh cổ 1 đi ra từ ống sống giữa xương sọ và đốt sống cổ 1 (Hình 2.63). Vì thế các dây thần kinh từ cổ 2 đến cổ 7 cũng đi ra từ ống sống phía trên các mức tương ứng. Bởi vì chỉ có 7 đốt sống cổ, cổ 8 sẽ đi ra giữa đốt sống cổ 7 và ngực 1. Kết quả là tất cả các dây thần kinh gai sống còn lại, bắt đầu từ ngực 1, đi ra khỏi ống sống bên dưới mức đốt sống tương ứng.