- ĐỊNH NGHĨA
- Tiêu đàm máu/Hội chứng lỵ (dysentery) : Tiêu phân lỏng hoặc
phân nước có lẫn máu đỏ thấy được trên đại thể. - Cần phân biệt với tình trạng tiêu máu (Hematochezia), tiêu
phân đen (Melena) hoặc hồng cầu ẩn trong phân (Occult GI
bleeding) - Thường là dấu hiệu của nhiễm trùng đường ruột xâm lấn, gây
ra bởi các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào niêm mạc ruột.
- ĐẠI CƯƠNG
- Tại các nước phát triển: tiêu đàm máu ở trẻ em do nhiễm trùng đường ruột cao
gấp 15-20 lần so với IBD - Vương quốc Anh: 50-75 trên 100.000 trẻ em sẽ bị tiêu chảy ra máu do các
nguyên nhân truyền nhiễm (Campylobacter, Salmonella, Yersinia) - 2-3 trên 100.000 trẻ em bị tiêu chảy ra máu do IBD
- Tại các nước đang phát triển: nguyên nhân nhiễm trùng chiếm hàng đầu. Trong
đó, Shigella, Entamoeba histolytica là những tác nhân quan trọng gây tiêu đàm
máu ở trẻ. - Tiêu đàm máu gặp trong 10% các đợt tiêu chảy ở trẻ em <5 tuổi; chiếm 15% số ca
tử vong do tiêu chảy trên toàn thế giới - So với tiêu chảy phân nước, tiêu đàm máu thường liên quan đến tổn thương
đường ruột, suy giảm dinh dưỡng, nhiễm trùng huyết thứ phát, tiêu chảy kéo dài.
Các bạn tải tài liệu tại đây nhé DOWNLOAD
Định nghĩa và cơ chế bệnh sinh tiêu đàm máu
Tiêu đàm máu hay hội chứng lỵ (dysentery) được định nghĩa là tình trạng tiêu phân lỏng hoặc phân nước có lẫn máu đỏ mà mắt thường có thể nhìn thấy được. Triệu chứng này cần được phân biệt rõ với tiêu máu (Hematochezia), tiêu phân đen (Melena) hoặc tình trạng có hồng cầu ẩn trong phân (Occult GI bleeding).
Về cơ chế, tiêu đàm máu thường là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng đường ruột xâm lấn. Các tác nhân vi sinh vật, ký sinh trùng có khả năng xâm nhập trực tiếp vào lớp niêm mạc ruột, gây viêm, loét và hoại tử biểu mô ruột, từ đó dẫn đến xuất huyết và tiết dịch nhầy đàm.
Các nguyên nhân gây tiêu đàm máu thường gặp
Nguyên nhân gây tiêu đàm máu có sự khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển, cũng như phụ thuộc vào độ tuổi của người bệnh, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi.
Tại các quốc gia phát triển
Tỷ lệ tiêu đàm máu ở trẻ em do nhiễm trùng đường ruột cao gấp nhiều lần so với bệnh viêm ruột mạn tính (IBD). Các tác nhân truyền nhiễm phổ biến bao gồm Campylobacter, Salmonella và Yersinia.
Tại các quốc gia đang phát triển
Nhiễm trùng vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh. Trong đó, các tác nhân quan trọng cần lưu ý bao gồm vi khuẩn Shigella và ký sinh trùng Entamoeba histolytica. Thống kê cho thấy tiêu đàm máu xuất hiện trong khoảng 10% các đợt tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi và chiếm tỷ lệ đáng kể trong các ca tử vong do tiêu chảy trên toàn cầu.
Biến chứng và lưu ý lâm sàng
So với tiêu chảy phân nước thông thường, tiêu đàm máu thường đi kèm với các hệ lụy nặng nề hơn do mức độ tổn thương sâu rộng tại đường ruột. Người bệnh dễ gặp phải tình trạng suy giảm dinh dưỡng, nguy cơ nhiễm trùng huyết thứ phát và tiến triển thành tiêu chảy kéo dài nếu không được can thiệp điều trị kịp thời và đúng phác đồ.
Tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành liên quan tại GIÁO TRÌNH NHI KHOA YDS TẬP 4 để củng cố kiến thức chẩn đoán và điều trị lâm sàng.